?Размер шрифта A A A

Цветовая схема A A

Обычная версия сайта
02:13:10
Понедельник, 28 июня
Погода: 5..7 °C

Территория: 767,6 тыс. км2
Население: 15 425 человек
Столица: поселок Тура

Версия для слабовидящих
  • Новости
  • Органы власти
  • Общие сведения
  • Сельские поселения
  • Виртуальная приемная
  • Муниципальный заказ
  • Муниципальные услуги
  • Газета "Эвенкийская жизнь"
    • Номера газеты «Эвенкийская жизнь» и спецвыпуски с нормативно-правовыми документами
    • Прайс-лист
    • Официальный вестник ЭМР
  • Фотогалерея
  • Контакты
  • Открытые данные
  • Имущественная поддержка субъектам малого и среднего предпринимательства в ЭМР
  • Общественные обсуждения и публичные слушания
  • Энергетика
  • Информация об отборе на право получения и возврата субсидий
  • Регламент пользования зимними автомобильными дорогами ЭМР
  • Информация для соотечественников
Стартовая / Газета "Эвенкийская жизнь" / Номера газеты «Эвенкийская жизнь» и спецвыпуски с нормативно-правовыми документами

Самэлкил

Кунгакан бидектукив
Хэ, со кэтэ аннганил илтэнэ – дэгрэ, би эрдэлон долдыдям энеков дылганман. Би эвидечов тогонун:
– Эдянни тар, окин-да чикэлтунди бимуденни?..
* * *
Эвидечов пуртат.
– Нокэл, тар эчэ эвивун бирэ. Мисинденгос умукучонми, упкат силукталли юденготын…
* * *
Хэкихинчов нгинакин амундулан.
– Ва-аа!.. Эсалли-ка иду? Окин-да сангарилди унталди гиркумудянни?..

Амакав толкинин
Миннги амакав со сагды бичон. Ачин очан 98 аннганилин бичотын. Кэтэ асилин бичотын, умукон асин бичон миннги энеков. Упкатва горотморво инчон.
Би Игаркаду педучилищава этэчов, минэ унгчотын Куюмбала, алагумнит хавалдядав. Таду нунганнунин бидечов. Нунган эрупчут ичедечон, аран гиркудячан, эя-вал эчэн мэдэдерэ, дептылэмотъе энгкин амтара. Эмэнгкитын миндуло гиркилви, матанангкитын, нунган эвлэвсипчут улгучоливки – нэкунми минэ демукинди дявучадяран, маслэматыя эвки бурэ. Би сот халдянгнам.
– Дэрэс иду? – халдявкачилингнам нунганман, – эр-кэ, элэкэс эва дептечос!..
Амаргут би тылчов – нунган этэчо мэдэдеми дептылэвэ. Нунгандун дептылэвэ будевко хэгдылди мисикталди, толи нунган тыливки. Маслэвэ, уллэвэ бунгнэм хэгдылди мисикталди, уллэвэ бунгнэм гирамнатайя, толи нунган урунчэдевки. Сирбавэ урупкунивкин, тадук чайе умингкин илана чонгтоколо. Тар меран бичон.
Упкачирва овурва тылингкин тэмиктэмэт. Эмэнгнэм хавадукви, нунган элэнилвэв тэмиктэнгки, тетрадкалвав, кинигалвав, карандашилвав. Лампэвэ дегдэдеривэ аран ичэдеркэ, хадун нгэнэнгкин остолдула, нгалэтви гангкин стекловэ.
– Хэкуко! – орелиннам нунгандун, – дегдыделинни!..
Нунган минду: – Би дялдачав бутылкэ бинон. Бутылкэлвэ хата манадянгкин!..
Умно нунган минду улгучончон моннгиви толкинми. Гунингкин, гоголло нгинакирви мотыва, тадук би ахахиным нунганман. Эсим сарэ окива ахаркав, элэ боконим, пэктырум. Ихилиссэлим, эдянавал хэкумэмэ оран, нелим дюганингачинду. Дялдам, хуклоттэ сэрунду. Хуклосиним, миндуло эмэрэн авадывал луча, сунин хогилма, гуллэн:
– Бэе, деолговот тэтыгэлдивэр. Би синду буделим моннгиви хогилмави, си букэл моннгиви, ородыва. Би ичесиним мондулови – би тэтычэдем ородыва хогилмава. Си, гунингки, горово гиркулдянгас дуннэли, миннги тэтыгэв синду ая биденгэн. Синнгилли хутэлли биденготын хутэлтын, тарилнгил биденготын хутэлтын, тарилнгил-да хата биденготын хутэлтын, тарбавэ нэкурви си ичеденгос. Элэ албалдянгас нунгарватын тылдеми, туронтын биденгон лучады. Тэтылтын-дэ биденготын лучадыл. Упкат аявдеденгатын аракива, багдариндули униечилденготын моннгилвэр унталвар, авурвар, дептылэвэр… Илкал, луккал сунми, гакал миннгивэ хогилмавав… Нылим эсалви, ичем: сурудерэн луча, увадяна миннгивэ сунмэв. Эсим сарэ, тэде-гу, толкин-гу тар биркэ…
Би-дэ эси дялдадем, хитэнмэ-гу, тэдевэ-гу гундеркэ миннги амакав. Толкин-да бими, эси тар тэдет овдяран. Мит лучалнгачин орап, дептылэ, тэтыгэ, гулэ лучадыл ора. Кунгакарты эси сарэ туронмэт. Экун-да эвэды ачин оран. Итылвар, эвэдывэ инмэ омнгороп. Монэкор буруилкар бисип…

Бидерэв аракукан
Он бу бичовун эр аннганива? Аракукан…
Индерэв, онтанэ. Хадун хэгдыгувун умилингки, хадун бэлэмнин… Нунгартын бэел дулумнил, элэ итытвал хунгтул. Хэгдыгувун умиливки, дюрэ-илана тырганил ачин бивки хавадуви. Бу дяючадянал нунганман, гунингнэрэв илэлду – гиркудяран иду-вэл, хадун гунингнэрэв энундерэн. Бэлэмнин, Пинигин, тар итын хунгту: умми, нунган илэлнун ичемудевки, улгучэмотмудевки. Нунган умингкин, гангкин телефонмэ, конгколингкин хэгдыгуду: «Геннадий Иванович, си нян мунэ мондуливи хаваливкатченни, эдяна гулэдуви тэгэченни?»
Хэгдыгувун халдявкачилингкин хунгтут.
– Эдянни тар, Александр Юрьевич? Си хаваду бисинни, нян аран тэгэмкиндуви тэгэтченни. Миттуло илэл эмэктэдерэ, си харукин тэгэтченни. Он гунденготын миттули. Нгэнэдекэл гулэлови, угдусинкал хуллави долан, экун-да эдон синэ ичерэ…
Толи, бега туран манавдячан, праздник Первомай омачин бичон, мунги хэгдыгувун умуконнун хавамнинун умилчатын. Эмэчон асин, гиркудяна коридордули игдымамат оредячан, энэ экунмавал халдятта: «Иду миннги умикав!» Нунган толи тэгэттечон хавамнинун. Уркэвэ самчатын, эдон асин ирэ. Тарингин гиркучан-гиркучан, энэ бакара суручон дюлави. Тадук Петров, туги фамилиян бичон, суручон дюлави, гана умуконмэ бутылкэвэ испиртэмэвэ. Асин арчачан нунганман хэнгкэнди., таду-да унгчон нунганман униекиттуло, гадан уллэе. Уллэ униекитту ачин бичон, Петров гиркучан ресторандула тала гачан. Таманин таду со. Эмэвчон, асин тарит уллэт колтучан нунганман дэрэлин, гунденэ: «Монэкон дептекэл эр уллэвэ, би ливгандянгав!»
Петров итын сомама, монэкон дылгура, умнот хуюлчон, асинунми упчулчон, аран эчэтын кусирэ. Нунган нгэнэмэлчэчон кухнелови, нымнгэмэлчэчон стаканмэ аракива, гунчон, эсикэкон апкидялим монми. «Локодекол!» – дяавчан тарингин. Асин хутэлнунми суручэн горогула комнатала, тала самичадяна асинчан. Мелчан долбо иланду часту, ючон коридордулавэр, таду бакачан Петровва. Нунган чокчорочо бичон, апкичадячан. Нголэвкочиливкэ, элэ харукинду, хитэн элэкин бивки.
Хэ, Петров, Петров, эва си асидуви тэдевконинни?.. Дулбун-дулбун…
Асин нян хунатнгэчин оча. Тыпача дэрэви, удылчо, гиркудяран тулиндули, енгиденэ омактаяви эдыеви. Туги бидерэв, аракукан…

Кусин
Иду гиркудявкил сэсинди иргичил, амардутын, удялдулитын окин-да гиркудявки дянтаки, депиндевки эмонмувчолвэ депихэмнелвэ. Итытви – эрупчумэмэ бэйнго. Умукомот бэйнго эвки нунганман аяврэ. Ичеми нунганман, упкат асактадянгкил, иросченгкил нунганман.
Удялдулитын бэйнгол сингилгэнду умнот тылденгос, авады бини бичо агиду… Би бакачав умуконмэ агланма, иду иргичи вача бичон оронмо. Нунган бэйнговон, энэ долдытча туракилва, толиннгэ бакача бичон дянтаки. Удялин эсиптыл бичотын. Нунган иктэлдиви хогчо бичэн орон халганман, ирусинча дыкэнкиттулови. Сингилгэнду аямамат ичевчон он ирудячан нунган халганма, умуконди олдонди эмонденэ соксэвэ, гет – кокчонли играденэ. Тадук камакан амардун очан ге удя. Туксадяча иргичи. Улумостечо. Нунган эмэчо бэйнголови, ичечо дянтаки бидеквон, ахахинча. Дянтаки алакадядави бакача урэконмэ, таргиит гороло упкачин ичевувки. Даран илиттячан элэ умукон ироктэкон.
Иргичи ноноптыт ичечо дянтакива, нюрмалча. Дяюкатченэ супирэл чагидадутын, чолкоколдули, нюрмача дагала. Умнот илча дероко дэрэдун, тарингин алтынча, туксасиндан – хоктон хакувча. Гунингкил иргичи мудурэн, элэ дянтаки-да эчэ мудурэнди абуливра. Нунган умнот бурумэлчэчо онгкаптыки согдоннодулави, дюлоскиви иливча энгнэсилви осиктачилва маналви, ангача эмэрилви иктэлви. Туги пангкалэденэ нунган кусиденгки сэсиннун иргичилнун. Кэ, налдыват!.. Хоролилчал таду. Иргичи хэтэкэстечо, кикилдави дянтакива, тар согдоннодуви сирункоттечо таду алганду. Горово хоролчол, упкатван сингилгэнмэ хэкимнэчол. Дантаки дагамадяча ироктэконмэ. Хэтэкэнэкин иргичи дариски, дянтаки умнот илинчача халгардуви, туктычо угиски. Кэ, хоролдекол хэргило, гунчо! Таргиит, угигит нунган чикэндечо иргичило, тарингин, ииттенэ, кэнилча илтэлдиви мова, маналдиви анудяна нунганман. Кэтэ чэпкэкил мо хэргиндун хуклодечотын. Горово таду бэйнгомоттеркэл. Элэ албачан хогтеми ироктэвэ иргичи, тэрэкичин манавчан. Эмончэн дянтакива…
Би ироктэвэ умукондиви нгалэтви аначав, тарингив буручэн. Гундемты, тэрэкичин манавчан.
Тар булэн горово тэгэчиркэ моду. Суручон, нгэнэденэ чикэндечон. Горово чмкэндечо, дюрвэ нямадил метралва чикэнин удян бичон.
Гевчан туксасинчан иргичидук дянтаки урэлдуло. Туктычон кадаала. Туг албачан иргичи дявадями дероковэ булэнмэ.
Адрес: 648000, Красноярский край, Эвенкийский муниципальный район,
п. Тура, ул. Советская, 2.
Телефон приёмной администрации ЭМР: 8 (391) 989-75-53
Координаторы сайта - телефоны: 8 (39170) 31-540, 8 (391) 989-75-28
Электронная почта: MaksimovaSV@tura.evenkya.ru
© 2017 Орган муниципального самоуправления Эвенкии
Все права защищены законодательством РФ
Использование текстовых материалов и фото возможно
только с активной ссылкой на www.evenkya.ru
Курсы валют:
EUR 86.19
USD 72.17
Создание сайта ИнтекМедиа